12 Nisan 2009 Pazar

Labada ve ve ve Labada sarma

Birçok yörede bilinmeyen labada, biz Bulgaristan göçmenlerinde (sarması ve yemeği) bol yapılan bir bitkidir. Yemeği ve sarmasının en önemli özelliği hafif ve kokusuz olmasıdır.
Labada yemeği aynı ıspanak gibi yapılır.
Sarma tarifini paylaşmadan önce size labada bitkisi hakkında kısa bilgi vermek istiyorum.




Orjinal Adı: Rumeoc patienta

Diğer Adları: Efelek

Bilgi :Karabuğdaygiller familyasındandır. Kuzukulağının yakın akrabası olan labadanın ülkemizde yetişen 25 kadar türü vardır. Bunlardan en yaygını olan Adi labada (R. patienta), sulak yerlerde kendiliğinden yetişen, aynı zamanda tarımı da yapılan ve 0,5-2 m. arasında boylanabilen, çokyıllık otsu bitkidir. Kazık kökü dallı olup dışı kahverengi ve içi sarıdır. Yuvarlak kesitli dik gövdesi, uzunlamasına çizgili ve genellikle kırmızımsı renklidir. Yaprakları almaşık dizili, saplı, uzunca, oval ya da elips biçimli ve kenarları hafif dalgalı olur. Yazın açan çiçekleri gövdenin tepesinde kırmızımsı yeşil renkli salkımlar halinde bulunur. Bitki, çiçeklerinden olgunlaşan meyvesindeki tohumlarla çoğalır.

Labadanın yapraklarında çeşitli mineral ve vitaminler; kazık köklerinde nişasta, şekerler, reçine ve antrakinon türevleri bulunur. Anadolu'nun bazı yerlerinde labada yapraklarıyla salata, sebze yemekleri ve 'efelek dolması' denilen özel etli yemeği yapılır. Meyvelerinin demlendirilmesiyle yapılan 'gığış çayı' bazı yerlerde çay yerine içilir.

Tibbi Etkileri ve Kullanımı Sağlığa yararlı bazı etkileri kuzukulağınınkine benzeyen labadanın, tıbbi etkileri ve onlardan yararlanma yöntemleri şöylece sıralanabilir:

• Yaprakları, bedeni güçlendirici toniktir.
• İştah açıcıdır.
• Kanı ve bağırsakları temizler.
• Hafif müshil etkisi vardır.

Bu etkiler için, labadanın yapraklan çiğ olarak yenir ya da % 5'lik standart dekoksiyonu yapılarak içilir. Yani, 1 litre sıcak suya 50 gr. taze labada yaprağı konulup 15-20 dakika kadar kaynatılır. Böylece elde edilen dekoksiyon, günde iki-üç kez birer bardak alınır.

• Yaprakları, deri hastalıklarında etkilidir. Çıbanları olgunlaştırır. Yara ve egzamaları iyileştirir. Bu etkileri sağlamak üzere, labadanın yapraklarıyla yara lapası hazırlanır ve şikayet edilen yerlere dıştan uygulanır.


Nurgül'ün Labada Sarması



Labadaları yıkayarak kaynamış suya sokup çıkartarak sendirdim.
Yalancı dolma içi tabir edilen (içinde kıyma olmayan) içinde pirinç,peynir,baharat olan bir harç hazırlayarak labadaları muska şeklinde sardım, tencereye dizdim. Üzerini bir parmak geçecek şekilde içinde yağ,salça,tuz olan su döktüm ve pişmesi için ateşe verdim. Suyun kendini çekmesi ile ateşten indirdim.

Biz Bulgaristan göçmenlerinde bazı kesimler sarmayı kışın yemek amacı güderek konservesini yaparlar.

Konserve tarifi ise:
Yukarıda verdiğim tarifte sarmalar hazırlanır. Cam, metal kapaklı kavonozlara doldurulur. Hazırlanan dolu kavanozları alacak büyüklükte içi su dolu kazan veya tencerede havası alınmak üzere kaynatılır. İşte bukadaaaar.....

4 yorum:

lezzetyolculugu dedi ki...

Anneannemler çok sever labadayı pek yaparlar.Onlar yemeğini pişiriyor genelde sarmasını hiç yemedim ellerine sağlık.

meral dedi ki...

ya nurgul sen ne yaptin hic buraya labada sarma konurmu en sevdigim yemektir ve ben 5senedir yiyemiyorum.avucumumu yalasam? labadalara yetisemiyorum ya of afiyet olsun size

Nurgül Topel Akın dedi ki...

Labadanın sarmasını en kısa zanada denemelisin lezzetli ve hafif oluyor....

Nurgül Topel Akın dedi ki...

Meralciğim aynı tadı yakalarmıyım bilmiyorum ama hemen konservesini yapıp senin için saklayacağım...
Türkiyeye geldiğinde bekliyorum..